no comments

Bebeğimin Vitamin Takviyesine İhtiyacı Var mı?

Full-term dedikleri, 40. haftayı tamamlayıp zamanında doğmuş, anne sütü alan, sağlıklı bebeklerde ilk 6 ay vitamin ve mineral takviyesi genellikle pek gerekli olmaz diyor çalışmalar. Formül mama ile beslenen bebekler için de gerekli tüm mineral ve vitaminler mamalara ilave edildiğinden onlarda da durum benzer.

Fakat bazı özel durumlar hariç. Anne sütünden pek geçemeyen D vitamini (karşıt bir kaç görüş de var, paylaşacağım altta) , depoları ilk 4 ay sonunda biten demir gibi… Ya da prematüre bebekler ile bebeğini emzirirken kendi beslenmesinde belli yetersizlikler olabilecek annelerin özel durumları gibi…

Şimdi her birini en önemli sayılabilecek vitamin ya da mineral başlıklarında inceleyelim:

Demir

Full-term (40 haftayı tamamlayarak) doğmuş sağlıklı bebekler, annelerinin gebeliklerinin son 3 ayında, kendi yaşamlarının ilk 4 ayında yetecek kadar demiri depolamış olarak dünyaya gelir. Fakat 4 ay sonrası, tamamen ya da büyük oranda anne sütü ile beslenen bebeklerde demir ihtiyacı oluşabilmektedir.

Amerikan Pediatri Akademisi (APA), bu çocukların 4.-6. ay arasında sıvı formda demir takviyesi almasını öneriyor. Sonrasında da 1 yaşa kadar anne sütüne devam ederken bir yandan da demir yönünden zengin gıdalarla (et, kuru baklagil vb) ya da demir ilave edilmiş kaşık mamaları gibi şeylerle demiri destekleyebileceğimizi; doğrudan demir takviyesini ise doktorumuzla değerlendirmemizi söylüyor. Çünkü, özellikle 6. ay itibariyle bir bebeğin günlük yaklaşık 0.27 mg olan demir ihtiyacı birden günlük 11 mg’a fırlıyor. Bu noktada, dediğim gibi bebeğimizin yediklerinden yeteri kadar demir alabiliyor olması önemli. O nedenle çocuk doktoruyla birlikte karar verilmesi gereken bir konu bu.

Örneğin benim ilk oğlum Ömer zamanında gittiğim çocuk doktoru 6. ayda Ömer’e direkt olarak demir takviyesi yazmıştı ve 1 yaşa kadar kullandırtmıştı. Ali’de gittiğimiz çocuk doktoru ise 7. ayda kan testi yaparak gerek olmadığına karar vermiş ve takviye yazmamıştı. Tabi belli bir süre sonra yine kan testi yaparak takip etmiştik. Yani burda hekimler arasında dahi fikir birliği yok. İkisi de şahane doktorlardı ama birine göre bakmaya bile gerek olmadan başlanmalıydı. Benim bu iki farklı tecrübemden sonraki düşüncem şu: Keşke Ali’de de direkt başlasaydım 6-12 ay arası demire. Ekstradan formül mama ya da demir ilaveli kaşık mamalar çok kullanmadığım için aşırı doz gibi riskler de mümkün değildi. Kafama acaba 1 ay bile olsa demiri eksik kaldı mı gibi sorular takılmazdı..

Tamamen formül mama ile beslenen bebeklerde mamalara zaten gereken miktarda demir ilave edilmiş oluyor, takviyeye gerek olmuyor.

Dip not olarak, prematüre doğan bebeklerde demir stoğu daha az olduğu için, onlarda daha erkenden ve daha çok demir takviyesine ihtiyaç olabiliyor. (çünkü demir depoları gebeliğin son 3 ayında dolar)

Ek olarak, 2010’da, APA tüm bebeklere 12. ayda demir eksikliği ve anemi kontrolü açısından test yaptırılmasını önermeye başladı, aklınızda olsun.

Vitamin D

Anne sütüyle bebeğe çok yetersiz miktarda D vitamin geçtiği söyleniyor Bu nedenle de Amerikan Pediatri Akademisi (APA), bebeğinizin doğumdan sonraki ilk günlerinden itibaren günlük 400 IU dozda D vitaminine başlamasını öneriyor. (tamamen ya da büyük oranda anne sütü alan bebekler için)

Peki neden takviye? Yaz mevsimindeysek ya da hep güneşli bir yerde yaşıyorsak yine de takviyeye ihtiyaç var mı? APA’ya göre var. Çünkü kendileri çocukların direkt güneş ışığına maruz kalmaması gerektiğini; koruyucu kullanılması gerektiğini her fırsatta dile getiriyor. Bunun sebebi ciltlerinin hem çok ince hem çok hassas olması ve direkt maruziyetin ileriki yaşlar için cilt kanseri riskini arttıran bir durum olarak görülmesi. Güneş koruyucuları da D vitamin alımını engelliyor elbette. Ayrıca günün hangi saatinde, kaç dk güneşlendiğimiz, vücudumuzun hangi bölgelerinin tam açık olduğu ya da güneşlendikten sonra sabunla yıkanıp yıkanmadığımız gibi pek çok şey var D vitamininin vücutta emilimini etkileyen. Bu nedenle dışardan takviye şeklinde alınması daha makul geliyor bana da.

Peki bebeğiniz tamamen formül mama ile besleniyorsa… Mamalara önceden ilave edilmiş D vitamini miktarını mutlaka okuyup hesaba katmalısınız. İçindeki miktar 400 IU’yu karşılıyorsa, o zaman ekstra D vitaminine ihtiyaç duymayabilirsiniz.

Diğer yandan, 2015’te yapılan bir çalışmada (Hollis, 2015) emziren annelerin günlük 6400 IU D vitamini alması durumunda süte bebek için yeterli D vitamini geçişinin sağlandığı söylenmiş. Bu da direkt olarak takviyeye alternatif olabilir denmiş. Bir başka çalışmada da [Ala-Houhala 1986], günde 2000 IU D vitamini alan annelerin, bebeklerine günlük 400 IU’luk takviyenin sağladığı yararı geçirebildiği gösterilmiş. Farklı farklı çalışmalar, farklı sonuçlar…

Ben iki çocuğuma da doğum sonrası 10. günde, günlük 400 IU D vitamini vermeye başladım. Doktorumuzun tavsiyesiyle, 3 yaş sonrası bu miktarı günlük 600 IU’ya çıkardım ve büyük oğlum şu anda 5 yaşında, hala devam ediyorum. Kendim de alıyorum. APA yaş kaç olursa olsun günlük minimum 400 IU alınması gerektiğini söylüyor ki benim diğer okuduğum pek çok makaleye göre bu bile yetersiz sonbahar-kış aylarında özellikle.  Bağışıklık açısından da faydası olduğuna inanıyorum.

Vitamin B12

Vitamin B12 sinir sistemi gelişimi ve anemiye karşı koruma sağlaması bakımından epey önemli. Balık, et, beyaz et, yumurta, süt ve süt ürünlerinde doğal olarak bulunuyor. Eğer emziriyorsanız ve yeteri kadar hayvansal protein tüketmiyorsanız; vegan ya da vejetaryen iseniz düzenli olarak B vitamini kompleksleri almanız önemli olabilir. Mutlaka konuşun çocuk doktorunuzla.

DHA

DHA, bir omega-3 yağ asidi ve yenidoğanların beyin gelişimi için çok çok önemli.

DHA takviyesi genellikle bebeklere verilmiyor, ama emziren annelerin kendi diyetlerine mutlaka bol miktarda eklemesi gerekli. Eğer vegan veya vejetaryen iseniz özellikle bir DHA takviyesi düşünmelisiniz.

Burda, çocukluk dönemindeki Omega-3 takviyesi hakkında da bir şey yazmak istiyorum. Denk geldiğim bir Mayo Clinic yazısında bu konudaki araştırmaların çeşitlilik gösterdiği; kimilerinin takviyenin zihinsel gelişim üzerinde bir etkisi olmadığını, kimilerinin de okuma-öğrenme ve hafıza üzerinde olumlu etkisi olduğunu söylediği belirtiliyordu. Bu etkiler de en çok okuma-yazma problemi olan ya da yetersiz beslenen çocuklarda gözlemlenmiş. Dip not olsun. Bunun üstüne elbette siz de araştırın ve çocuk doktorunuzla görüşerek omega-3 takviyesinde bir karara varın.

K Vitamini:

APA, doğum sonrası tüm bebeklere vitamin K iğnesi yapılmasını öneriyor. Ömer ve Ali’de de yapmışlardı hastanede doğumdan hemen sonra. Bu da, yenidoğanlarda hemorajik hastalıklar riskini azaltıyor.

Sonuç olarak, bazı özel durumlar olsa da, bebeğiniz 4 aylık oldu ya da katı gıdaya geçti diye direkt olarak bir takviyeye başlama telaşına girmenize gerek yok. Bu, güvendiğiniz bir çocuk doktoru ile birlikte tartışılıp karar verilecek bir konu. Her türlü savın aksine dair çalışmalar bulup çıkarmak mümkün. Yeter ki sorularınız ve endişeleriniz hakkında doktorunuza danışmaktan çekinmeyin. Emziriyorsanız kendi beslenme şekliniz ve hastalık geçmişinizle ilgili çocuk doktorunuzu bilgilendirmeyi unutmayın. Aldığınız ilaçlar varsa mutlaka belirtin. Sizdeki vitaminlerin emilimini engelliyor olabilirler.

Ve her şeye rağmen aklınızda tutun: Her ne olursa olsun her annenin sütü genellikle bebeğinin ihtiyaçlarını büyük oranda karşılar. Keza formül mamalar da buna göre dizayn edilmiştir. Siz bol bol kendi ihtiyaçlarınıza odaklanın. Kendinize iyi baktıkça bebeğinize de daha iyi bakacağınızı aklınızdan çıkarmayın. Sağlıkla kalın 🙂

 

Zeynep Bartın

Instagram: zeynepbartin ve benannemioldum

www.benannemioldum.com

Kaynaklar:

https://www.healthychildren.org/english/ages-stages/baby/feeding-nutrition

https://www.babycenter.com

https://newsnetwork.mayoclinic.org

Reply